Get Adobe Flash player
خانه بقعه ها و اماکن بقعه متبرکه حضرت امام زاده زید (علیه السلام) شهداد کرمان
(3 votes, میانگین 5.00 از 5)

بقعه متبرکه حضرت امام زاده زید (علیه السلام) شهداد کرمان

imamzade_zeid.JPG3

یکی از مزارهای باشکوه و مجلل استان کرمان ، آرامگاه با عظمت امام زاده زید (علیه السلام) است که در شهر شهداد قرار گرفته است.

این مزار قدیم الایام به نام امام زاده زید (علیه السلام) در کرمان و شهداد معروف بوده و سلاطین و امرا هم توجهی ویژه به آن داشته اند.

 

بانی آرامگاه:   به درستی معلوم نیست که نخستین بنایی که بر روی قبر امام زاده زید (علیه السلام) ساخته شده توسط چه کسی و به امر کدام یک از امرا انجام گرفته است. همین قدر می دانیم که مزار متبرک حضرت زید (علیه السلام) پس از وفات او به سال 482 ه.ق توسط شاهان آل قاوود سلجوقی ساخته شده و بعد در هر دوره ای توسط افراد خیر و نیکوکار مورد بازسازی و تعمیر قرار گرفته است.

قدیمی ترین قسمت بنای امام زاده زید (علیه السلام) ایوان خشتی است به طول 90/8 و عرض 85/5 متر که دیواری به ضخامت 5/1 متر دارد. قدمت این ایوان به قرن هفتم هجری می رسد.

بنای کنونی که به توصیف آن خواهیم پرداخت متعلق به دوره صفویه است.

 

توصیف بقعه:   مجموعه این بقعه شامل سردر ، گنبد رفیع و زیبا ، کاشی کاری های معرق فیروزه ای ، ایوان و صفه زیبا به نام صفا و ورودی است که از نظر معماری و شیوه ساختمانی بسیار جالب و قابل مطالعه و بررسی است.

در این بقعه ، یک سری تزیینات ، کاشی کاری ، گچ بری ، نقاشی ، مقرنس کاری ، گره سازی و آیینه کاری دیده می شود که از نظر معماری بسیار ارزنده و جالب و بخصوص گچ بری زیر سقف ایوان قدیمی آن در زمره هنرهای ممتاز این بنای تاریخی به شمار می رود.


imamzade_zeid

حرم مطهر:   اصل بنا به شکل مربع و هر یک از اضلاع آن بیست متر است که مجموع مساحت حرم مطهر چهارصد متر مربع است.

چهار در ، در چهار جهت بقعه به سمت شبستانی که دور تا دور اتاق اصلی مرقد را فرا گرفته ، قرار دارد.

تمام جدارهای داخلی این فضا به اندازه 20/1 سانتی متر با کاشی های لاجوردی و به شکل زنبوری و در ضمینه گل و بوته تزیین شده است. الباقی دیوار شبستان ها سفیدکاری و رنگ کاری شده و تزیین خاصی جز سقف این شبستان ها که دارای مقرنس و هلال بندی های ظریفی است ، تزیین دیگری به چشم نمی خورد.

برای اتصال شبستان یا رواق به اصل اتاق مرقد، چهار در چوبی عالی در چهار طرف شبستان تعبیه نموده اند، اصل اتاقی که مرقد امام زاده در آن است، به شکل مربع و در ابعاد 8 متر در 8 متر است که تمام جدار آن آیینه کاری زیبا، کاشی کاری نفیس و مقرنس کاری جذاب دارد و شکوه و عظمت این بنا را برای زوار به تصویر می کشد.

در چهار طرف و زاویه های حرم، چهار گوشواره زیبا و گچ بری های ظریف و جالب مشاهده می شود که برخی از آن ها هنوز پس از هفت قرن از بنای اصلی پابرجا مانده است.

ضریح مرقد امام زاده که در وسط حرم ، درست زیر گنبد قرار دارد، قبلا چوبی و به شکل صندوق بوده، که در سالیان جدید برداشته شده، و در گوشه ای از رواق نگهداری می شود. به جای آن، ضریحی از آب طلا و نقره که کار هنرمندان اصفهانی است و آیات قرآن و اشعار محتشم کاشانی بر روی آن قلم زنی و حکاکی شده، نصب شده است. در بالای ضریح مطهر، کتیبه ای به این عنوان قرار دارد:

(( به همت هیئت امنا سازنده احمد و عباس پرورش، قلم زنی سید مصطفی احمدی، نجاری حاج نعمت الله حیدر زاده سال 1380 اصفهان ))

تصویری سه بعدی از نقاشی عصر عاشورا توسط مرحوم شوکت الملک و عمل حاجی پروانه کاشی در سال 1328 ه . ش وقف حرم شده، که در یکی از رواق ها به چشم می خورد. این نقاشی در سال 1380 توسط سید ماشاء الله حسینی نژاد تعمیر شده است با وجود این، بخش هایی از آن از بین رفته است.

در جانبین چهار ورودی اصلی به شبستان حرم، دو نورگیر در طرف بالای در قرار دارد که در مجموع هشت نورگیر در بقعه تعبیه شده است.

در داخل حرم قبرهای مرحومین سید محمود قوام الشریعه و فرزند او سید محمد خلیل قوام و شیخ محمد حسین قوامی قرار دارد که مورد توجه اهالی است.

 

ایوان حرم :   مدخل اصلی بقعه که از جانب شمال است، سراسر با کاشی های گرهی در زمینه گل و بوته به رنگ آبی و زرد و سبز و زیبا مزین شده است. در قوس بندی ورودی، مقرنس کاری های ظریفی صورت گرفته که همه آن نیز کاشی کاری شده است.

ارتفاع بقعه از سطح زمین 18 متر است که هفت متر آن را ایوان حرم تشکیل می دهد.

در مقابل همین ایوان، آرامگاه هشت ضلعی زیبایی قرار گرفته که توسط هشت ستون استوار است و گنبدی عرقچینی برای آن تعبیه نموده و با آجرهای تزیینی مزین نموده اند، که مدفن و آرامگاه دکتر سید ابوالقاسم پورحسینی متخلص به واصل است. آن مرحوم زمین مهدیه را خریداری و به امام زاده زید (علیه السلام) وقف نموده است. از آخرین سروده های آن مرحوم در بالای ستون های آرامگاه او در روی کاشی های آبی آسمانی نقش بسته که از این قرار است:

 

از ظلمت آباد عدم یابم ظهور دیگری

گر برد مد حق بر دلم از فیض نور دیگری

 

بی او ندانم من کیم گر او نباشد من نیم

او نائی و من چون نیم این هم ظهور دیگری

 

فیضش مکرر می رسد، نورش ز هر در می رسد

از پای تا سر می رسد، ذوقی و شور دیگری

 

هر دم کند سیری جدا، گه در فضا گه در بقا

این جنبش منتهایی، دارد سرور دیگری

 

ای خوش نوای خوش سخن، الکن بگشایی ز من

آخر تو هم حرفی بزن در اوج طور دیگری

 

با ما نمی آیی میا، از خود بر آ ای خود برا

اما بجو در هر کجا خط عبور دیگری

 

واصل تو خامی پخته شو آگه نی آمخته شو

سخت دلی افروخته شو، اندر تنور دیگری

 

فخر اینکه جانان ویم، اینک چند مهمان ویم

یکشب که در بان ویم دارم غرور دیگری

 

در زیر رسمی بندی گنبد آرامگاه دکتر نوشته شده: ( 1367 عمل محمد جواد فخری زاده کرمانی معمار میراث فرهنگی ).



imamzade_zeid.JPG2

گنبد رفیع:   بر فراز بقعه، گنبدی زیبا به شکل شلجمی است که شکوه و عظمت بنا را دو چندان نموده است. گنبد از نوع دو پوش است که ساقه آن سه متر و قوس آن هشت متر و در مجموع 11 متر از سطح بام ارتفاع دارد و سراسر آن با کاشی های معرق فیروزه ای مزین شده و جمله لا اله الا الله محمد رسول الله با خط بنایی در دور تا دور ساقه در زمینه سفید تکرار شده است.

در زلزله سال 1360 گلباف بخش های اعظم حرم مطهر به خصوص گنبد حرم آسیب دید که توسط فرهنگیان متدین و اهالی دین مدار شهداد بازسازی شد.

 

ایوان بلند ( ورودی ):   ایوان بزرگ حرم که از آن به عنوان ورودی و در اصلی به صحن مطهر استفاده می شود. بسیار با شکوه است و ارتفاع آن حدود 12 متر می باشد که بالای آن مازنه ای تعبیه نموده اند. دور تا دور ایوان را آیة الکرسی در زمینه گل و بوته کاشی کاری نموده اند که بسیار زیبا و موزون است. در این ایوان پس از بسم الله چند کتیبه به چشم می خورد که از این قرار است:

(( به سعی هیئت امنا تجدبد بنا از محل نذورات ضریح زیر نظر معمار میراث فرهنگی جواد فخری زاده کرمانی به تاریخ 1369ه.ش یا حضرت امام زاده زید (علیه السلام). ))

 

مهدیه:   پس از عبور از ایوان رفیع یک هشتی بزرگ تعبیه شده که در قسمت چپ آن یک مهدیه بزرگ به مساحت چهارصد متر مربع احداث شده است. با وجود آنکه این بنا به تازگی ساخته شده بسیار باشکوه زیبا و حرفه ای بنا شده، هر بیننده ای تصور می کند که چهار صد سال سابقه دارد اما ذوق و هنر و ارادت استاد حسین علی نقی زاده در سال 1374 ه.ش باعث شده که به شکل معماری قدیم احداث شود. این مهدیه 12 متر عرض و 40 متر طول دارد و در اطراف آن ستون هایی جهت نگهداری سقف تعبیه نموده اند.

تمام سقف مهدیه به سبک قدیم هلال بندی مقرنس کاری و مقداری از آن گچ بری شده است. قرینه این مهدیه یعنی در سمت راست هشتی، دفتر نگهبانی حرم مطهر و دو حجره دیگر که به عنوان پایگاه مقاومت بسیج المهدی است، قرار دارد.

 

صحن مطهر:   صحن بزرگ حرم که حدود 5/1 هکتار است به طول و عرض 120 متر می باشد که بسیار زیبا و دارای دو درخت کُنار ، 18 درخت نخل بزرگ و 2 نخل کوچک است. در شرق و غرب بقعه دو حوض کوچک قرار دارد که جلوه خاصی به حرم داده است. سقاخانه ای کوچک مقابل مهدیه و نزدیک درختان قرار دارد که در حال بازسازی است. صحن، قبرستان عمومی اهالی نیز می باشد. سرویس های بهداشتی و آشپزخانه که در مجموع در 115 متر تعبیه شده در جنوب غربی صحن قرار دارند.

 

طرح توسعه:   طرح توسعه آستانه از دیرباز مورد توجه مسئولین شهر و هیأت أمنا قرار داشته، از این رو در زمان تصدی شهرداری شهداد توسط مهندس حاج عباس چنگیزی، پیرامون حرم مطهر بلوار کشی و بهینه سازی شده است. به تازگی نیز توسط شورای شهر توجه ویژه ای به آستانه امام زاده زید (علیه السلام) مبذول شده است.

ساخت مهمان سرا، حسینیه بزرگ، بازسازی سرویس های بهداشتی، ایجاد رواق ها، احداث کتاب خانه و مفروش نمودن صحن مطهر از جمله برنامه های طرح توسعه حرم مطهر است.

این بقعه باشکوه به شماره 530 و در تاریخ 1 / 1 / 1345 به ثبت آثار ملی و تاریخی رسیده است.


افزودن نظر


تاریخ امروز

امروز : دوشنبه
01. بهمن 1397
14. جمادي‌الاول 1440
21. ژانویه 2019

اوقات شرعی



آخرین نظرات